
Odnowienia umów
Odnowienia umów na oprogramowanie: terminy i negocjacje
Podstawą terminów wypowiedzenia licencji na oprogramowanie jest ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z jej art. 66 ust.
Terminy wypowiedzenia licencji i subskrypcji SaaS
Podstawą terminów wypowiedzenia licencji na oprogramowanie jest ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z jej art. 66 ust. 1 umowa licencyjna uprawnia do korzystania z utworu przez pięć lat na terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma siedzibę, chyba że umowa stanowi inaczej. Art. 66 ust. 2 dodaje, że po upływie tego terminu prawo uzyskane z licencji wygasa.
Subskrypcję SaaS oceniaj według innych zasad niż licencję – jej terminy wynikają z warunków usługi oraz z aktu w sprawie danych, czyli rozporządzenia (UE) 2023/2854. Rozporządzenie weszło w życie 11 stycznia 2024 r. i zaczęło być stosowane po upływie 20 miesięcy.
W kalendarzu odnowień zapisz datę końca bieżącego okresu, termin wypowiedzenia wskazany w umowie i datę, do której trzeba podjąć decyzję o dalszym korzystaniu. Zanotuj też, czy subskrypcja odnawia się automatycznie i na jaki okres. Ustaw przypomnienie z zapasem, by sprawdzić liczbę użytkowników i warunki kolejnego okresu.
Licencja może obowiązywać przez czas oznaczony albo nieoznaczony. Przy okresie oznaczonym długość umowy jest znana z góry, a strony mogą wskazać termin wypowiedzenia, np. miesięczny ze skutkiem na koniec miesiąca. Jeśli umowa oznaczona nie przewiduje możliwości wypowiedzenia, nie można jej wypowiedzieć i licencja trwa do końca udzielonego okresu.
Przy licencji na czas nieoznaczony strony mogą ustalić własne terminy wypowiedzenia. Bez takich zapisów twórca może wypowiedzieć umowę z rocznym okresem wypowiedzenia, ze skutkiem na koniec roku kalendarzowego – art. 68 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Rezygnacja z licencji wymaga więc decyzji z dużym wyprzedzeniem.
Gdy umowa nie określa czasu trwania, licencja wygasa samoczynnie po pięciu latach od zawarcia – chyba że strony zawarły ją na dłużej. Nie trzeba wtedy składać wypowiedzenia, wystarczy pilnować daty z art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Licencję udzieloną na okres dłuższy niż pięć lat po upływie tego terminu uważa się za udzieloną na czas nieoznaczony – art. 68 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Obowiązują wtedy zasady wypowiedzenia przewidziane dla umowy nieoznaczonej.
W subskrypcjach SaaS górną granicę wypowiedzenia wyznacza akt w sprawie danych. Okres wypowiedzenia umowy o świadczenie usług nie może być dłuższy niż dwa miesiące, a standardowy okres przejściowy nie powinien przekraczać 30 dni kalendarzowych. Jeśli migracja jest technicznie niemożliwa, dostawca wskazuje zastępczy okres przejściowy, nie dłuższy niż siedem miesięcy.
Na wskazanie okresu zastępczego dostawca ma 14 dni roboczych od wniosku klienta o zmianę dostawcy. W całym okresie przejściowym usługa działa nadal, a dostawca pomaga w migracji i odpowiada za bezpieczeństwo przekazywanych danych. Klient może jednokrotnie przedłużyć okres przejściowy.
Klauzule automatycznego odnowienia mogą wymagać złożenia wypowiedzenia z wyprzedzeniem przed końcem bieżącego okresu – dokładny termin znajdziesz w warunkach konkretnej usługi. Po wygaśnięciu dostęp nie zawsze kończy się natychmiast: dostawcy przewidują okres przejściowy z ograniczonym zakresem usługi przed usunięciem danych.
Kluczowe terminy wypowiedzenia licencji i subskrypcji SaaS
- Zawarcie umowy na czas nieoznaczonyDostawca może wypowiedzieć z rocznym okresem wypowiedzenia, ze skutkiem na koniec roku kalendarzowego (art. 68 ust. 1 ustawy o prawie autorskim)
- Licencja na okres dłuższy niż 5 latPo upływie 5 lat uznaje się ją za umowę na czas nieoznaczony – obowiązują zasady wypowiedzenia dla umów nieoznaczonych (art. 68 ust. 2 ustawy o prawie autorskim)
- Umowa bez określenia czasu trwaniaLicencja wygasa samoczynnie po pięciu latach od zawarcia, chyba że strony zawarły ją na dłużej
Automatyczne odnowienie subskrypcji oprogramowania
W subskrypcjach SaaS odnowienie bywa automatyczne albo wymaga decyzji o kontynuacji. Przed końcem okresu ustal, który mechanizm obowiązuje w twojej usłudze – od tego zależy, czy brak działania oznacza kolejny okres, czy utratę dostępu.
Subskrypcja może odnawiać się automatycznie na kolejny okres do czasu jej wypowiedzenia. Inny mechanizm wymaga decyzji o kontynuacji po zakończeniu okresu. Sprawdź, czy dostawca informuje o automatycznym odnowieniu przed końcem okresu.
Warunki anulowania zależą od dostawcy: sprawdź, czy subskrypcję można wypowiedzieć w dowolnym momencie i czy zmiana planu jest możliwa w trakcie okresu. Jeśli subskrypcję kupiono od zewnętrznego partnera rozliczeniowego, anulowanie i zmianę planu prowadzi się tam, gdzie zawarto umowę.
Sposób rozliczania zależy od planu i dostawcy – opłata może być naliczana w dniu odnowienia. Opłaty po odnowieniu bywają ustalane według ceny planu obowiązującej w danym momencie, dlatego nie opieraj budżetu na wcześniejszej kwocie, jeśli warunki się zmieniły.
Koszt odnowienia oprogramowania: składniki oferty
Koszt odnowienia oceń na podstawie oferty rozpisanej na składniki, a nie końcowej kwoty. Poproś o wskazanie ceny za kolejny okres, liczby użytkowników lub stanowisk, zakresu planu i dodatkowych opłat. Takie zestawienie oddziela koszt kontynuacji od kosztu zmiany zakresu usługi.
Rozdziel odnowienie od dokupienia. Faktura za odnowienie licencji w jednostce budżetowej może obejmować jedną pozycją odnowienie na 50 stanowisk i dokupienie licencji na 20 dodatkowych stanowisk, w kwocie ponad 20 000 zł. Do rozstrzygnięcia jest, czy taki zakup zaksięgować bezpośrednio w koszty z paragrafu 430 jako aktualizację oprogramowania, czy ująć go w ewidencji wartości niematerialnych i prawnych i amortyzować według stawki 50%.
Opłata za przedłużenie korzystania z licencji nie podwyższa wartości niematerialnej i prawnej już istniejącej w księgach, bo WNiP nie podlegają ulepszeniom. Może natomiast stanowić nową wartość niematerialną i prawną albo zostać zarachowana w ciężar kosztów działalności operacyjnej. Licencję kwalifikuje się do WNiP, jeśli spełnia warunki z art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o rachunkowości.
Gdy wartość początkowa licencji jest nieistotna, jednostka może zaliczyć ją w ciężar kosztów w dacie przyjęcia do używania. W podatku dochodowym wartości niematerialne i prawne definiuje art. 22b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: nabyty składnik nadający się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok.
Poproś dostawcę o osobne wykazanie kosztu obecnych miejsc i kosztu dodatkowych użytkowników. Porównuj oferty dla tej samej liczby osób, tego samego planu i takiego samego okresu. Jeśli zakres się zmienił, poproś o wyjaśnienie, które pozycje odpowiadają za różnicę w kwocie.
Sprawdź, czy opłaty po odnowieniu są ustalane według ceny planu obowiązującej w danym momencie i jak doliczane są podatki. Sprawdź też, czy w okresie subskrypcji dostawca gwarantuje cenę i czy wyłącza z gwarancji ceny tymczasowe, wersje zapoznawcze lub produkty firm trzecich.
Oferta odnowieniowa powinna jasno określać produkt, liczbę użytkowników, limity oraz funkcje przypisane do planu. Sprawdź, czy przewiduje opłaty za przekroczenie limitów i jak rozliczane jest użycie ponad przyznany zakres. Porównaj te pozycje z aktualnym sposobem korzystania z usługi.
Przy umowie wieloletniej sprawdź zasady zmiany ceny i mechanizm waloryzacji: kiedy cena może się zmienić i jak dostawca poinformuje o zmianie. Negocjuj te zapisy razem z długością okresu, a nie dopiero przy kolejnym odnowieniu.
Wcześniejsze wypowiedzenie może mieć swoją cenę. Sprawdź w warunkach usługi, czy przy wypowiedzeniu przed końcem okresu pobierana jest opłata i czy zwracana jest część opłaty za pozostały okres.
Porównaj model licencji wieczystej z subskrypcją: po stronie wieczystej policz koszt zakupu z góry i rocznego utrzymania, po stronie subskrypcji opłatę za użytkownika w skali planowanego okresu. Sprawdź też, na jaki cykl zobowiązujesz się przy odnowieniu i czy dostępny jest krótszy okres.
Oprogramowanie open source, na przykład Moodle, Drupal czy DSpace, nie wiąże się z opłatą licencyjną za kolejny okres. Modele licencji MIT, GNU GPL, GNU AGPL, GNU LGPL, Apache 2.0 i BSD mają koszty początkowe niewielkie lub praktycznie żadne, ale długoterminowe koszty użytkowania mogą być znaczące i trudne do monitorowania. Licz więc całkowity koszt posiadania.
Przy odnowieniu zwróć uwagę na liczbę faktycznie wykorzystywanych licencji. Nieużywane miejsca to koszt, którego nie trzeba odnawiać, a dostawcy mogą weryfikować zgodność korzystania z licencjami w ramach zawartej umowy. Sprawdź, czy faktura nie obejmuje stanowisk po pracownikach, którzy odeszli.
Koszt usługi oceniaj również z uwzględnieniem warunków zakończenia współpracy: okresu dostępu po rozwiązaniu, formatu eksportu, pomocy migracyjnej i kosztu wsparcia przy wyjściu. Ustal te warunki przed odnowieniem, aby znać zakres ewentualnej migracji.
Porównaj własne wydatki na oprogramowanie z dostępnymi informacjami rynkowymi i wykorzystaj różnicę jako argument w rozmowie o cenie. Uzgodnione zmiany wpisz do zamówienia lub warunków odnowienia, a nie pozostawiaj ich wyłącznie w korespondencji.
Model licencji wieczystej vs. subskrypcja SaaS – porównanie kosztów
- Koszt początkowy
- Wiele licencji wieczystych – wysoki (np. Microsoft Office, Adobe Creative Cloud)
- Koszt roczny utrzymania
- Niski lub brak – ale wymaga aktualizacji i wsparcia
- Opłata miesięczna / roczna w SaaS
- Stała, zależna od liczby użytkowników i zakresu usług
- Koszty migracji po rozwiązaniu
- W SaaS często objęte przez dostawcę; w licencji wieczystej – własne
- Odpowiedniość do zmian rynkowych
- SaaS – elastyczny; licencja wieczysta – sztywna
Koszty i zasady rozliczania w jednostkach budżetowych
- Klasyfikacja kosztu odnowieniaMoże być zaksięgowany jako: koszty operacyjne (paragraf 430) lub wartość niematerialna i prawa (WNiP)
- Wartość niematerialna a opłata za odnowienieOpłata nie podwyższa wartości WNiP – może tworzyć nową wartość lub być kosztem operacyjnym
Negocjacje przed odnowieniem umowy na oprogramowanie
Przed rozmową ustal, co w ogóle odnawiasz. Licencja używana codziennie, bez wersji wieczystej, wymaga odnowienia, bo subskrypcja jest jedyną drogą; licencji nieużywanej od miesięcy nie odnawia się, a konto po pracowniku, który odszedł, zdejmuje się ze stanu. Przy stabilnej potrzebie policz licencję wieczystą i porównaj jej koszt z sumą opłat za kolejne okresy subskrypcji.
Do negocjacji przygotuj zestawienie obecnych warunków i oferty na kolejny okres: liczbę użytkowników, plan, cenę, limity, podatki i zakres serwisu. Notuj nazwę dostawcy, produkt, właściciela biznesowego, daty obowiązywania, klauzule automatycznego przedłużenia, model cenowy, rabaty i terminy wypowiedzenia.
Punkt negocjacyjny: cena i okres. Poproś o ofertę dopasowaną do potrzeb firmy i porównaj ją z obecnym zakresem usługi. Zwróć uwagę na długość kolejnego okresu, sposób fakturowania, liczbę użytkowników oraz warunki zmiany ceny. Uzgodnione parametry powinny znaleźć się w dokumentach odnowienia.
Negocjuj stawkę za stanowisko osobno dla odnowienia i dokupienia. Bez tego nie ocenisz, czy cena odnowienia rośnie proporcjonalnie do liczby stanowisk.
Punkt negocjacyjny: poziom usługi. Ustal, jaki zakres wsparcia i sposób obsługi incydentów obejmuje oferta oraz czy SLA odpowiada temu, co dostawca rzeczywiście monitoruje i obsługuje. Zapisz oczekiwany zakres w umowie.
Punkt negocjacyjny: wyjście i wyłączność. Zadbaj o klauzulę wycofania się, jeśli jakość obsługi okaże się niezadowalająca lub dostawca nie dotrzyma zobowiązań. Licencja jest domyślnie niewyłączna – wyłączność korzystania trzeba wprost wpisać do umowy.
Punkt negocjacyjny: termin wypowiedzenia. Przy umowie na czas oznaczony negocjuj np. miesięczny okres na koniec miesiąca. Przy umowie na czas nieoznaczony pamiętaj o rocznym okresie wypowiedzenia przez twórcę na koniec roku kalendarzowego z art. 68 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Jeżeli umowa na czas oznaczony nie przewiduje możliwości wypowiedzenia, nie można jej wypowiedzieć – to punkt do negocjacji przed podpisaniem. W SaaS maksymalny okres wypowiedzenia to dwa miesiące, a standardowy okres przejściowy nie powinien przekraczać 30 dni kalendarzowych.
Przy odnowieniu subskrypcji SaaS uzgodnij w dokumentach plan, cenę, okres i liczbę użytkowników. Sprawdź też opłaty za przekroczenie limitów, zasady zmiany planu oraz warunki automatycznego odnowienia. Nie polegaj na samym opisie oferty, jeśli istotne ustalenia nie znalazły się w zamówieniu lub umowie.
Punkt negocjacyjny: dokumentacja. Zachowaj umowę, zamówienie, opis planu, ustaloną cenę i korespondencję dotyczącą zmian. Sprawdź, czy dokumenty określają okres subskrypcji, sposób fakturowania, limity i termin wypowiedzenia – komplet zapisów ułatwia porównanie kolejnej oferty z uzgodnionymi warunkami.
Przy krytycznych systemach ustal exit assistance jeszcze przed podpisaniem umowy. Klient zna wtedy koszt migracji, a dostawca nie jest zaskoczony oczekiwaniem wielotygodniowego wsparcia bez dodatkowego wynagrodzenia.
Sprawdzenie przed odnowieniem umowy na oprogramowanie
- Czy licencja jest nadal używana?Usuń nieuzasadnione miejsca – np. po odejściu pracowników
- Czy oferta zawiera szczegółowe rozliczenie?Cena za stanowisko, podatki, limity, dodatkowe opłaty – osobno
- Czy klauzule automatycznego odnowienia są jasne?Sprawdź termin wypowiedzenia i możliwość anulowania
- Czy warunki wyjścia z współpracy są ustalone?Format eksportu, dostęp po rozwiązaniu, pomoc migracyjna
- Czy dokumentacja zawiera wszystkie uzgodnienia?Umowa, zamówienie, korespondencja – zapisane w jednym miejscu


